واسيلى ولاديميروويچ بارتولد ( مترجم : كريم كشاورز )

837

تركستان نامه ( تركستان در عهد هجوم مغول ) ( فارسى )

تگين درنيامده بوده . از گفته‌هاى چان‌چون « 1 » پيداست كه در سال 1221 ميلادى / 618 هجرى در آلماليغ سواى امير بوقى داروخه‌چى [ داروغه‌چى ؟ ] مغول يعنى نمايندهء رئيس امپراطورى نيز وجود داشته است . طبق مندرجات تاريخ چينى « 2 » بعدها وظايف زير به عهدهء داروخه‌چى بوده است : 1 / سرشمارى ساكنان ؛ 2 / لشكرى گيرى از بوميان ؛ 3 / سازمان دادن ارتباطات پستى ؛ 4 / گردآورى و وصول ماليات ؛ 5 / رساندن و ايصال خراج و ماليات به دربار . بدين قرار داروخه - چى رئيس لشكرى و گردآورندهء ماليات بوده است . و نيز اخبار و اطلاعات را به دولت مركزى ارسال مىداشته . تا حدى كه اطلاع داريم ، داروخه‌چى آلماليغ نخستين نمايندهء حكومت مغول در سرزمينهاى با فرهنگ و متمدن آسياى ميانه بوده است . و بطورى كه از گفته‌هاى چان‌چون برمىآيد در آن زمان چنين نماينده‌اى در اويغورستان وجود نداشته . دربارهء اينكه مغولان از چه طريقى از سرزمين كولجين به كاشغرستان رخنه كردند و آيا عده‌اى به هفت آب اعزام شده بوده يا نه ، اطلاعى در دست نداريم . فقط در تاريخ چينى « 3 » داستانى دربارهء خسيمايلى ( محتملا « اسماعيل » مسلمان ) منقول است كه زمانى از نزديكان گور خان بوده و در شهرهاى كسان و بسيخا ( كاسان و اخسيكت ؟ ) « 4 » كه تابع گوتس‌زه - اردو ، يعنى بلاساغون

--> ( 1 ) - ترجمهء كافاروف ، 304 ؛ 70 . Bretschneider , « Researches » , vol . I eP . ( 2 ) - « افسانهء نهان » ، ترجمهء كافاروف ، 256 ، حاشيه . ( 3 ) - همانجا ، 233 ، حاشيه ؛ 233 . Bretschneider , « Researches » , vol . I , P . ( 4 ) - شايد اين بخش فرغانه پس از آنكه بدست محمد ويران شده بوده از طرف